Sự ra đời của tâm lý học hành vi

SỰ RA ĐỜI CỦA TÂM LÝ HỌC HÀNH VI

Ở bài viết trước, chúng ta đã tìm hiểu về phương pháp nội quan, cách các nhà tâm lý học cố gắng nghiên cứu tâm trí bằng việc quan sát và mô tả những trải nghiệm bên trong của chính mình.

Tuy nhiên, cách tiếp cận này sớm vấp phải nhiều tranh luận. Đầu thế kỷ XX, một số nhà tâm lý học bắt đầu đặt ra một câu hỏi khá thẳng thắn: Nếu suy nghĩ và cảm xúc của con người không thể quan sát trực tiếp, thì làm sao chúng ta nghiên cứu chúng một cách khách quan?

Từ câu hỏi đó, một hướng tiếp cận mới đã ra đời: tâm lý học hành vi (behaviorism). Một trong những nhà tâm lý học tiên phong cho tiếp cận này là John B. Watson cho rằng tâm lý học nên trở thành một khoa học nghiên cứu hành vi có thể quan sát và đo lường được, thay vì cố gắng phân tích những trạng thái tinh thần chủ quan (Watson, 1913).

Theo cách tiếp cận này, các nhà nghiên cứu tập trung quan sát mối liên hệ giữa điều gì xảy ra trong môi trường và cách con người phản ứng lại bằng hành vi. Thay vì hỏi một người đang nghĩ gì, họ đặt câu hỏi: khi một kích thích xuất hiện, hành vi nào sẽ xảy ra tiếp theo?

Bằng cách tạo ra các tình huống thí nghiệm trong điều kiện được kiểm soát, các nhà khoa học có thể quan sát cách hành vi được hình thành hoặc thay đổi theo thời gian. Một ví dụ nổi tiếng là thí nghiệm của Ivan Pavlov, cho thấy phản xạ của động vật có thể được hình thành thông qua sự liên kết lặp lại giữa các kích thích (Pavlov, 1927). Sau đó, B. F. Skinner tiếp tục mở rộng hướng nghiên cứu này khi chỉ ra rằng hành vi có thể được tăng cường hoặc suy giảm tùy theo hậu quả của nó, chẳng hạn như phần thưởng hoặc sự củng cố (Skinner, 1953).

Nhờ vậy, trong nhiều thập kỷ của thế kỷ XX, tâm lý học hành vi đã trở thành một hướng tiếp cận có ảnh hưởng mạnh mẽ trong nghiên cứu tâm lý.

Pavlov, I. P. (1927). Conditioned reflexes. Oxford University Press.

Skinner, B. F. (1953). Science and human behavior. New York: Macmillan.

Watson, J. B. (1913). Psychology as the behaviorist views it. Psychological Review, 20(2), 158–177. https://doi.org/10.1037/h0074428